Nowy rozdział w polskim prawie zamówień publicznych
12 lipca 2026 r. w pełni wchodzi w życie ustawa z dnia 5 sierpnia 2025 r. o certyfikacji wykonawców zamówień publicznych (Dz.U.2025.1235) wraz z rozporządzeniem Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 22 maja 2026 r. (Dz.U.2026.709). Nowe przepisy tworzą kompleksowy system certyfikacji wykonawców, który upraszcza dokumentowanie wiarygodności oraz potencjału przedsiębiorców uczestniczących w postępowaniach o udzielenie zamówień publicznych.
- Na czym polega certyfikacja i co potwierdza?
- Certyfikat jako substytut podmiotowych środków dowodowych
- Domniemanie prawne wynikające z certyfikacji
- Kto i jak udziela certyfikacji?
- Certyfikat – treść i okres ważności
- Ochrona wykonawcy – procedura odwoławcza i self-cleaning
- Wyłączenia i ograniczenia systemu
- Podsumowanie
Na czym polega certyfikacja i co potwierdza?
Polska dołącza do grona państw, w których certyfikacja wykonawców stanowi narzędzie standaryzacji i uproszczenia procesów kwalifikacji podmiotowej zgodnie z duchem dyrektyw unijnych 2014/24/UE oraz 2014/25/UE.
Certyfikacja wykonawców zamówień publicznych to formalna procedura przeprowadzana przez akredytowany podmiot certyfikujący. Jej celem jest potwierdzenie jednego lub obu poniższych elementów. Niepodleganie wykluczeniu Potwierdzenie braku podstaw do wykluczenia wykonawcy z postępowania, obejmujące obligatoryjne przesłanki z art. 108 Prawa zamówień publicznych oraz fakultatywne przesłanki z art. 109 w zakresie wybranym przez wykonawcę. Zdolność wykonawcy Potwierdzenie posiadania potencjału technicznego, finansowego, ekonomicznego oraz doświadczenia niezbędnego do realizacji zamówień na roboty budowlane, dostawy lub usługi zgodnie z art. 112 ust. 2 Prawa zamówień publicznych.
Certyfikacja ma charakter kompleksowy i wyprzedzający, jest bowiem przeprowadzana przed wszczęciem konkretnego postępowania przetargowego, dzięki czemu certyfikat może być wykorzystywany wielokrotnie przez cały okres swojej ważności.
Certyfikat jako substytut podmiotowych środków dowodowych
Jedną z najważniejszych zmian jest możliwość zastąpienia tradycyjnych podmiotowych środków dowodowych ważnym certyfikatem. Wykonawca nie musi już każdorazowo kompletować dokumentów potwierdzających spełnienie warunków udziału w postępowaniu.
Wystarczy wskazać:
- numer i oznaczenie certyfikatu,
- podmiot certyfikujący,
- zakres udzielonej certyfikacji.
Zamawiający co do zasady nie może żądać dodatkowych podmiotowych środków dowodowych w zakresie objętym certyfikatem, z wyjątkiem możliwości weryfikacji zaległości podatkowych. Rozwiązanie to znacząco ogranicza obowiązki administracyjne wykonawców.
Domniemanie prawne wynikające z certyfikacji
Ustawa wprowadza domniemanie prawne, zgodnie z którym udzielenie certyfikacji oznacza, że wykonawca:
- nie podlega wykluczeniu lub
- posiada wymagane zdolności w zakresie potwierdzonym certyfikatem.
Domniemanie obowiązuje przez cały okres ważności certyfikatu i może zostać obalone wyłącznie w toku konkretnego postępowania. Ciężar dowodu spoczywa na stronie kwestionującej status wykonawcy.
Kto i jak udziela certyfikacji?
Podmioty certyfikujące i akredytacja
Certyfikacji udzielają akredytowane podmioty certyfikujące. Uprawnienia nadaje Polskie Centrum Akredytacji na podstawie przepisów dotyczących systemów oceny zgodności i nadzoru rynku.
Warunkiem uzyskania akredytacji jest spełnienie wymagań normy PN-EN ISO/IEC 17029. Program akredytacji jest uzgadniany pomiędzy PCA a Ministrem Finansów i Gospodarki oraz publikowany w Biuletynie Informacji Publicznej.
Przebieg procedury certyfikacji
- Złożenie wniosku. Wykonawca składa wniosek w formie papierowej lub elektronicznej na formularzu udostępnionym przez podmiot certyfikujący. Wniosek obejmuje m.in. dane identyfikacyjne, zakres certyfikacji oraz wymagane oświadczenia.
- Zawarcie umowy. Procedura rozpoczyna się z dniem podpisania umowy pomiędzy wykonawcą a podmiotem certyfikującym. Co do zasady trwa maksymalnie 30 dni.
- Weryfikacja. Zespół oceniający analizuje dane pochodzące m.in. z KRS, CEIDG, KRK, biur informacji gospodarczej, organów podatkowych oraz ZUS/KRUS. Członkowie zespołu muszą zachować pełną bezstronność.
- Wydanie certyfikatu. Po pozytywnym zakończeniu procedury wykonawca otrzymuje elektroniczny certyfikat opatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym.
Certyfikat – treść i okres ważności
Certyfikat zawiera w szczególności:
- dane identyfikacyjne wykonawcy i podmiotu certyfikującego,
- zakres udzielonej certyfikacji,
- okres ważności,
- oznaczenie podmiotowych środków dowodowych będących podstawą certyfikacji,
- dane potwierdzające zdolności wykonawcy,
- datę wydania oraz kwalifikowany podpis elektroniczny.
Certyfikat może zostać wydany na okres od 1 roku do 3 lat, zgodnie z wyborem wykonawcy. Dokument sporządzany jest w języku polskim, a na wniosek wykonawcy również w jednym z języków powszechnie używanych w handlu międzynarodowym.
Ochrona wykonawcy – procedura odwoławcza i self-cleaning
W przypadku odmowy udzielenia certyfikacji wykonawca może w terminie 21 dni złożyć zastrzeżenia wraz z nowymi dowodami. Rozpatruje je odrębny skład w terminie 14 dni.
Self-cleaning
Instytucja self-cleaning umożliwia uzyskanie certyfikatu niepodlegania wykluczeniu pomimo istnienia przesłanki wykluczenia, jeżeli wykonawca wykaże, że:
- naprawił lub zobowiązał się naprawić wyrządzoną szkodę,
- wyczerpująco wyjaśnił okoliczności sprawy i współpracował z właściwymi organami,
- wdrożył skuteczne środki techniczne, organizacyjne i kadrowe zapobiegające podobnym naruszeniom w przyszłości.
Podmiot certyfikujący ocenia skuteczność podjętych działań z uwzględnieniem charakteru i okoliczności danego naruszenia.
Wyłączenia i ograniczenia systemu
System certyfikacji nie obejmuje zamówień w dziedzinach obronności i bezpieczeństwa oraz wykonawców spoza UE oraz państw niebędących stronami GPA WTO lub innych umów gwarantujących wzajemny dostęp do rynku.
Dodatkowo przez pierwsze cztery lata obowiązywania ustawy certyfikacja zdolności wykonawców w zakresie dostaw i usług (w części dotyczącej kwalifikacji i doświadczenia) nie będzie stosowana (!!).
Podsumowanie
Nowy system certyfikacji wykonawców stanowi istotną zmianę w polskim systemie zamówień publicznych. Ogranicza obowiązki dokumentacyjne, wzmacnia pewność obrotu i opiera się na rozwiązaniach stosowanych w innych państwach europejskich.
Skuteczność reformy będzie zależeć od sprawnego działania podmiotów certyfikujących, funkcjonowania Bazy Danych o Certyfikacji oraz praktyki zamawiających w zakresie uznawania certyfikatów. Wykonawcy, którzy jako pierwsi uzyskają certyfikat, mogą uzyskać przewagę organizacyjną i konkurencyjną zarówno na rynku krajowym, jak i międzynarodowym.
Stan prawny opisany w artykule odnosi się do wejścia w życie ustawy z dnia 5 sierpnia 2025 r. o certyfikacji wykonawców zamówień publicznych oraz rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 22 maja 2026 r.
Potrzebujesz pomocy?
Opisz krótko swoją sprawę, a przeanalizuję sytuację i wskażę możliwe dalsze kroki.
